Wiadomości

W związku z niejasnościami i wątpliwościami dotyczącymi pobierania należności i opłat za korzystanie z gruntów pod wodami, z urządzeń wodnych oraz ustalanymi należnościami za żeglugę należy wyodrębnić trzy zagadnienia, związane z ustalaniem i pobieraniem odpowiednio: należności za żeglugę i korzystanie ze śluz lub pochylni, opłat za oddanie w użytkowanie gruntów pod wodami płynącymi oraz opłat za korzystanie z urządzeń wodnych stanowiących własność Skarbu Państwa.

Zagadnienie związane z należnościami za korzystanie ze śródlądowych dróg wodnych oraz urządzeń wodnych służących żegludze (żegluga i śluzowanie), stanowiących własność Skarbu Państwa, regulują przepisy art. 143 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. - Prawo wodne oraz rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 grudnia 2005 r. w sprawie należności za korzystanie ze śródlądowych dróg wodnych i urządzeń wodnych, wydane stosownie do art. 150 tej ustawy, ze zmianą wprowadzoną obwieszczeniem – Monitor Polski z 2007 r. Nr 82, poz. 875. Przy korzystaniu z urządzeń wodnych w celu np. niezbędnego postoju statku dla odbycia śluzowania lub postoju statku będącego w trakcie rejsu z pasażerami lub przewożącego towary oraz w ich drodze powrotnej nie pobiera się żadnych opłat. Należności za żeglugę i śluzowanie nie są jednak tożsame z opłatami za korzystanie z urządzeń wodnych lub infrastruktury, w celu np. długotrwałego postoju statku w portach, zimowiskach, bądź przy nabrzeżach na gruntach pokrytych wodami lub na wodach płynących.

Przepisy art. 20 ustawy - Prawo wodne oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2006 r. w sprawie wysokości opłat za oddanie w użytkowanie gruntów pod wodami, dotyczą gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi, w rozumieniu przepisów tej ustawy. Grunty te stanowią odrębny zasób nieruchomości będący niezbywalną własnością Skarbu Państwa, w stosunku do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Grunty te nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, a jedyną możliwą formą tymczasowego przekazania praw do nieruchomości jest ustawowe oddanie w użytkowanie za opłatą roczną, na podstawie art. 20 ust. 1ustawy, w tym dla prowadzenia przedsięwzięć związanych z transportem wodnym.

W kwestii korzystania z urządzeń wodnych zwrócić należy uwagę, że grunty pod urządzeniami wodnymi, tj. tworzące czaszę sztucznych zbiorników wodnych, stopni wodnych, porty, kanały itp. nie są gruntami pod wodami płynącymi w rozumieniu ustawy Prawo wodne. Do takich gruntów, jeśli stanowią one własność Skarbu Państwa stosuje się przepis art. 14 ust. 4 ustawy – Prawo wodne, dotyczący gospodarowania innym mieniem związanym z gospodarką wodną, które wykonują organy oraz jednostki, którym to mienie zostało powierzone. Tym samym zasady dysponowania tymi nieruchomościami, o ile są one własnością Skarbu Państwa, wynikają wówczas z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W oparciu o przepisy tej ustawy wydawane są zarządzenia dyrektorów RZGW, regulujące wysokość opłat za korzystanie z portów, nabrzeży itp., stanowiących własność Skarbu Państwa, a powierzonych tym dyrektorom.

Przedmiotowe zarządzenia ustalające opłaty za cumowanie przy nabrzeżach, pomostach, w portach… dotyczą opłaty za korzystanie z urządzeń wodnych i gruntu pod wodami, w stosunku do których stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, których nie należy mylić z opłatami za użytkowanie gruntów pokrytych wodami (pod wodami płynącymi), uregulowanymi przepisami Prawa wodnego. Trzeba tu zauważyć, że jedynymi przepisami materialnymi określającymi grunty pod wodami płynącymi są regulacje ustawy Prawo wodne.

W kontekście gospodarowania mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa oraz dysponowania tym mieniem i gruntem, w tym do oddania w użytkowanie, dyrektor RZGW jako gospodarujący nieruchomością jest uprawniony do określania i podawania do publicznej wiadomości przez ogłoszenie wykazu nieruchomości, wysokości opłat z tytułu użytkowania, najmu lub dzierżawy zgodnie z ustawą z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603).

Zasady ustalania opłat i ich wysokości wynikają z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz kodeksu cywilnego. Mogą uwzględniać też opłaty pobierane przez jednostki samorządu terytorialnego za dzierżawę gruntu (pod urządzeniami wodnymi, będącego własnością jednostek samorządu lub podmiotów prywatnych), kosztów utrzymania lub remontu urządzeń lub infrastruktury, energii elektrycznej, dozoru urządzeń itp.

Przedstawiając powyższe Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej uznaje, że pobierane opłaty wynikające z zarządzeń dyrektorów Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej w sprawie: opłat za cumowanie przy nabrzeżach, pomostach, urządzeniach cumowniczych, postoju w portach, awanportach, kanałach, zimowiskach i na terenie obiektów hydrotechnicznych, będących w trwałym zarządzie RZGW są właściwe na zasadach ogólnych i nie naruszają prawa.